ભારત બનાવશે પોતાનું સ્પેસ સ્ટેશન, ISROએ કામ શરૂ કરી દીધું છે; જાણો ક્યારે થશે તૈયાર

ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) અવકાશ વિજ્ઞાનની દુનિયામાં વધુ એક છલાંગ લગાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. અવકાશ એજન્સીએ તેના અત્યાર સુધીના સૌથી મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ, ભારતીય અવકાશ મથક (BAS) માટે શિલાન્યાસ કર્યો છે. તેણે ભારતીય ઉદ્યોગોને ભાગ લેવા આમંત્રણ આપ્યું છે. આ પગલાથી ભારત એવા પસંદગીના દેશોમાં સામેલ થશે જ્યાં કાયમી અવકાશ મથક છે. વિક્રમ સારાભાઈ અવકાશ કેન્દ્ર (VSSC) એ ભારતીય કંપનીઓ માટે રસ વ્યક્ત (EoI) જારી કર્યો છે, જેમાં ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓને અવકાશ મથકના પ્રથમ મોડ્યુલ, BAS-01 બનાવવા માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે.

અહેવાલ મુજબ પ્રથમ તબક્કો 2028 માં શરૂ થશે. પ્રથમ મોડ્યુલ (BAS-01) નું લોન્ચિંગ લક્ષ્યાંકિત છે. તે 2035 સુધીમાં પૂર્ણ થશે. પાંચેય મોડ્યુલ સંપૂર્ણપણે એસેમ્બલ સાથે, સ્ટેશન લગભગ 400-450 કિમીની ઊંચાઈએ નીચી પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષામાં સ્થિત થશે. શરૂઆતમાં, તે 3-4 અવકાશયાત્રીઓને સમાવી શકશે અને વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો કરી શકશે.

ISRO એ ભારતીય કંપનીઓ માટે કડક ધોરણો નક્કી કર્યા છે, કારણ કે આ મોડ્યુલો માનવો માટે રહેવા યોગ્ય હશે. દરેક મોડ્યુલ 3.8 મીટર વ્યાસ અને 8 મીટર ઊંચા હશે. તે ઉચ્ચ-શક્તિવાળા એલ્યુમિનિયમ એલોય (AA-2219) માંથી બનાવવામાં આવશે. બાંધકામમાં 0.5 મિલીમીટરની ભૂલ પણ સ્વીકાર્ય રહેશે નહીં. કંપનીઓએ ખાસ વેલ્ડીંગ અને ફેબ્રિકેશન તકનીકો વિકસાવવી પડશે. ISRO એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ સંપૂર્ણપણે ભારતીય પ્રયાસ હશે. કોઈ વિદેશી સહાય અથવા આઉટસોર્સિંગને મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.

આ ઐતિહાસિક પ્રોજેક્ટનો ભાગ બનવા માંગતી કંપનીઓ માટે ચોક્કસ આવશ્યકતાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે: ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષનો એરોસ્પેસ ઉત્પાદન અનુભવ અને છેલ્લા 3 વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 500 મિલિયન રૂપિયાનું સરેરાશ વાર્ષિક ટર્નઓવર. અરજીઓ માટેની અંતિમ તારીખ 8 માર્ચ, 2026 છે.

આ પ્રોજેક્ટ ફક્ત એક જ સ્ટેશન બનાવવા પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે ભારતના ગગનયાન મિશનનો આગળનો તબક્કો છે. આ ભારતના માઇક્રોગ્રેવિટી સંશોધનને આગળ વધારશે, જેનાથી તે દવા, કૃષિ અને સામગ્રી વિજ્ઞાનમાં અદ્યતન સંશોધન કરી શકશે. હાલમાં, વિશ્વ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ સ્ટેશન (ISS) પર આધાર રાખે છે, પરંતુ BAS ભારતને વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા પ્રદાન કરશે. આ સ્ટેશન ભવિષ્યના માનવયુક્ત ચંદ્ર મિશન માટે ટ્રાન્ઝિટ હબ તરીકે સેવા આપશે.