બેન્ક કર્મચારીઓની 11 સપ્ટેમ્બરના રોજ હડતાળ, જાણો શું છે પાંચ માંગ?

સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ફરી એકવાર બેન્કોની દેશવ્યાપી હડતાળનું એલાન કરાયું છે. યુનાઈટેડ ફોરમ ઓફ બેન્ક યુનિયનો તરફથી આ હડતાળની જાહેરાત કરાઈ છે. પર્ફોર્મન્સ લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ્સમાં અસમાનતાના આરોપ, ફાઈવ ડે વીક, જૂની પેન્શન સ્કીમ સહિતની અલગ- અલગ પાંચ માંગણી મુદ્દે હડતાળનું એલાન કરાયું છે. જો કેન્દ્ર સરકાર તરફથી બેન્ક કર્મચારીઓની માંગણીનો ઉકેલ ન લાવવામાં આવે તો 28 ઓક્ટોબરથી તો અનિશ્ચિત મુદતની હડતાળ પર જવાની ચીમકી આપવામાં આવી છે. 

જો 11 સપ્ટેમ્બરના બેન્ક કર્મચારીઓ હડતાળ પાડે તો સળંગ ચાર દિવસ બેન્કો બંધ રહેશે તેવી સ્થિતિ છે. કારણ કે 11 સપ્ટેમ્બરના શુક્રવાર આવે છે ત્યારબાદ શનિ અને રવિવારની સાપ્તાહિક રજાથી બેન્કો બંધ રહેશે. તો કેટલાક રાજ્યોમાં 14 સપ્ટેમ્બરના ગણેશ ચતુર્થીની જાહેર રજા પણ છે. આ સંજોગોમાં દેશના ઘણા ભાગોમાં સતત ચાર દિવસ સુધી બેન્કિંગ સેવાઓ ઠપ્પ થઈ જાય તેવી શક્યતાઓ છે.

સપ્ટેમ્બરમાં દેશભરના બેન્ક ગ્રાહકો માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. જો 11 સપ્ટેમ્બરે પ્રસ્તાવિત રાષ્ટ્રવ્યાપી બેન્ક હડતાળ થાય છે તો ઘણા રાજ્યોમાં બેન્કિંગ સેવાઓ સતત ચાર દિવસ સુધી પ્રભાવિત થવાની સંભાવના છે. આ હડતાળની સૌથી વધુ અસર જાહેર ક્ષેત્રની બેન્કો પર પડી શકે છે. 11 સપ્ટેમ્બરે શુક્રવાર છે ત્યારબાદ શનિવાર અને રવિવાર બેન્ક રજા છે, જ્યારે 14 સપ્ટેમ્બરે કેટલાક રાજ્યોમાં બેન્ક રજા છે. પરિણામે ઘણા વિસ્તારોમાં બેન્કિંગ સેવાઓને ગંભીર અસર થઈ શકે છે.

દેશની નવ મુખ્ય બેન્કોના કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓના સંગઠન, યુનાઇટેડ ફોરમ ઓફ બેન્ક યુનિયન્સ (UFBU) એ 11 સપ્ટેમ્બરે દેશવ્યાપી હડતાળની જાહેરાત કરી છે. બેન્ક યુનિયનોની મુખ્ય માંગણીઓમાં પાંચ દિવસની બેન્કિંગ સિસ્ટમ લાગુ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. યુનાઇટેડ ફોરમ ઓફ બેંક યુનિયન્સે તેમની માંગણીઓ પ્રત્યે સરકારના “નકારાત્મક વલણ”ને હડતાળનું કારણ ગણાવ્યું છે. UFBU એ 28 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થતી ત્રણ દિવસની હડતાળ અને 26 ઓક્ટોબરથી શરૂ થતી અનિશ્ચિત હડતાળની ચેતવણી પણ આપી છે. આનો અર્થ એ છે કે જો વર્તમાન વિવાદોનો ઉકેલ નહીં આવે તો બેન્કિંગ સેવાઓ પર વધુ અસર પડી શકે છે.

5 દિવસના બેન્કિંગ પર વિવાદ

UFBU અનુસાર, ઇન્ડિયન બેંક્સ એસોસિએશન (IBA) 8 માર્ચ, 2024ના રોજ 5 દિવસની બેંકિંગ દરખાસ્ત પર સંમત થયું હતું. આમાં સોમવારથી શુક્રવાર સુધી દરરોજ 40 મિનિટનો કામકાજનો સમય વધારવાનો સમાવેશ થતો હતો. બેન્ક યુનિયનો કહે છે કે આ કરાર 12મી દ્વિપક્ષીય સમાધાન અને 9મી સંયુક્ત નોંધનો ભાગ હતો પરંતુ બે વર્ષથી વધુ સમય વીતી ગયો હોવા છતાં આ દરખાસ્તનો અમલ કરવામાં આવ્યો નથી.UFBU અનુસાર, PLI મુદ્દો હાલમાં મુખ્ય શ્રમ કમિશનર (CLC) સમક્ષ સમાધાન હેઠળ છે. સંગઠનનો એવો પણ દાવો છે કે આ બાબત સંબંધિત વિવાદ દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં પણ પેન્ડિંગ છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે તેણે આ મુદ્દા પર IBA સાથે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોની ઓફર કરી હતી. આમ છતાં UFBU અનુસાર, નાણાકીય સેવાઓ વિભાગ (DFS) એ બેન્કોને સરકારની PLI યોજના લાગુ કરવાની સલાહ આપી હતી.

PLI ક્રેડિટ શરૂ કરવાના આરોપો

UFBUનો આરોપ છે કે DFS યોજના હેઠળ બેન્કોમાં PLI ક્રેડિટ પહેલાથી જ શરૂ થઈ ગઈ છે. સંગઠનનો દાવો છે કે સમાધાન પ્રક્રિયા પેન્ડિંગ હોય ત્યારે આમ કરવાથી “યથાવત સ્થિતિ” ની જરૂરિયાતનું ઉલ્લંઘન થાય છે. વર્તમાન સિસ્ટમ કર્મચારીઓના નાના વર્ગને અપ્રમાણસર રીતે લાભ આપી શકે છે અને કેડરમાં સમાનતાને અસર કરી શકે છે.

પેન્શન અને OPS પણ માંગણીઓમાં સામેલ છે

બેન્ક યુનિયનોની અન્ય પડતર માંગણીઓમાં પેન્શન અપડેટ્સ અને પેન્શનમાં સુધારાનો સમાવેશ થાય છે. યુનિયનો બધા પેન્શનરો માટે એકસમાન મોંઘવારી ભથ્થા ફોર્મ્યુલાની પણ માંગ કરી રહ્યા છે. વધુમાં નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) હેઠળ આવરી લેવામાં આવતા બેંક કર્મચારીઓને જૂની પેન્શન યોજના (OPS) માં સ્વિચ કરવાનો વિકલ્પ આપવાની માંગ હજુ સુધી પૂર્ણ થઈ નથી.