દુનિયાની રાજનીતિમાં ભારતની તાકાત સતત વધી રહી છે અને હવે તેની અસર સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સૌથી મોટા મંચ પર પણ જોવા મળી રહી છે. BRICS શિખર સંમેલન 2026માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા અને તેના વિસ્તરણની માગનું ખુલ્લેઆમ સમર્થન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું કે આજની દુનિયા 1945 જેવી નથી. તે સમયે જે આર્થિક, વસ્તી વિષયક અને ભૌગોલિક-રાજકીય સ્થિતિ હતી, તે હવે સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. આવી સ્થિતિમાં વૈશ્વિક સંસ્થાઓની રચના પણ આજની દુનિયા પ્રમાણે બદલવી જોઈએ.
સૌથી ખાસ વાત એ છે કે ગુટેરેસે ભારતનું નામ લઈને કહ્યું કે તે સુરક્ષા પરિષદના વિસ્તરણની માગ કરનારા દેશોમાં સૌથી આગળ રહ્યું છે. એટલે કે જે કાયમી સભ્યપદ અને વીટો અધિકારની માગ ભારત લાંબા સમયથી કરતું આવ્યું છે, તેને હવે વધુ એક મોટું આંતરરાષ્ટ્રીય સમર્થન મળ્યું છે. વાત અહીં પૂરી નથી થતી. BRICSના નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્રમાં રશિયા અને ચીને પણ ભારત અને બ્રાઝિલને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં મોટી ભૂમિકા આપવાની માગનું સમર્થન ફરી કર્યું છે. બંને દેશો સુરક્ષા પરિષદના કાયમી સભ્ય છે અને તેમની પાસે હાલમાં વીટો અધિકાર પણ છે. આવી સ્થિતિમાં તેમનું ભારતની તરફેણમાં ઊભા રહેવું ખૂબ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
બીજી તરફ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ BRICS શિખર સંમેલનમાં ગ્લોબલ સાઉથને માત્ર નિયમોનું પાલન કરનાર નહીં, પરંતુ નિયમો બનાવનાર બનવાની વાત કરી હતી. ગુટેરેસે પણ આ વિચારને આગળ વધાર્યો. ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર, તેમણે કહ્યું કે દુનિયા ઝડપથી બહુપક્ષીય વ્યવસ્થા તરફ આગળ વધી રહી છે. હવે સવાલ માત્ર એ નથી કે ભારતને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં વધુ શક્તિ મળશે કે નહીં. અસલી સવાલ એ છે કે શું આવનારા સમયમાં ભારતને સુરક્ષા પરિષદની કાયમી બેઠક સાથે વીટોનો અધિકાર પણ મળશે?
એન્ટોનિયો ગુટેરેસે BRICS શિખર સંમેલનમાં સુરક્ષા પરિષદના વિસ્તરણને સમયની જરૂરિયાત ગણાવી. તેમનું કહેવું હતું કે હાલનું સંસ્થાકીય માળખું આપણે આજે જે દુનિયામાં જીવી રહ્યા છીએ તેનું પ્રતિબિંબ રજૂ નથી કરતું. 1945માં જ્યારે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સ્થાપના થઈ હતી, ત્યારે વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલન અલગ હતું. આજે એશિયા, આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકાની ભૂમિકા ઘણી વધી ગઈ છે. ગુટેરેસે કહ્યું કે બદલાતી આર્થિક, વસ્તી વિષયક અને ભૌગોલિક-રાજકીય વાસ્તવિકતાઓને વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં પણ સ્થાન મળવું જોઈએ. તેમણે ખાસ કરીને કહ્યું કે ભારત આ માગને આગળ વધારવામાં સૌથી આગળ રહ્યું છે.