15 જૂને ડોલર સામે રૂપિયો 95.11થી ઉછળીને 94.65 થયો. તેલ અને ગેસના શેરોમાં ઉછાળો આવ્યો, અને આઈટી, બેંકિંગ અને ધાતુ જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ ખરીદી વધી.
4 જૂને અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ કરારના સમાચાર મળતાં જ વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં ઘટાડો થયો. 15જૂને ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો 95.11 થી વધીને 94.65 થયો. શેરબજારમાં ઉછાળો આવ્યો, પરંતુ વાસ્તવિક પ્રશ્ન એ છે કે: આની અસર સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર ક્યારે પડશે? પેટ્રોલ અને ડીઝલ ક્યારે સસ્તું થશે, ઘરેલુ રસોઈ ગેસ સિલિન્ડર ક્યારે ઓછા ભાવે ઉપલબ્ધ થશે, અને મોંઘવારી ક્યારે દૂર થશે? સમજૂતીમાં જાણો…
રૂપિયો મજબૂત થયો: 15 જૂને ડોલર સામે રૂપિયો મજબૂત થયો છે. આના કારણે આયાતી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. નિષ્ણાતો આગાહી કરે છે કે આગામી દિવસોમાં રૂપિયો 93-94 સુધી પહોંચી શકે છે.
શેરબજારમાં ઉછાળો: તેલ અને ગેસના શેરોમાં ઉછાળો આવ્યો, અને આઇટી, બેંકિંગ અને ધાતુઓ જેવા ક્ષેત્રોમાં ખરીદી વધી. 15 જૂને સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી લગભગ 2% વધ્યા.તેલ કંપનીઓએ જૂનના પહેલા અઠવાડિયામાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરી દીધો હતો. 9 જૂને પેટ્રોલ 7.5 થી 8 રૂપિયા પ્રતિ લિટર અને એલપીજી સિલિન્ડર 29 રૂપિયા પ્રતિ લિટર મોંઘુ થયું. નવી કિંમતો લાગુ થવામાં થોડો સમય લાગશે.
આ એવો સમયગાળો હશે જ્યારે ભાવ ઘટાડાની પહેલી લહેર આવી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે તેલ 4-5 રૂપિયા સસ્તું થઈ શકે છે. તેલ કંપનીઓ દર 15 દિવસે ભાવની સમીક્ષા કરે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલતાની સાથે જ કાચા તેલનો લેન્ડેડ કોસ્ટ ઘટવાનું શરૂ થશે. એપ્રિલ-મેમાં આ કોસ્ટ પ્રતિ બેરલ $110 સુધી પહોંચી ગઈ. કરાર પછી તે ઘટીને $84 ની આસપાસ થઈ ગઈ છે.
જ્યારે કંપનીઓના ખર્ચનો બોજ ઓછો થશે, ત્યારે તેઓ આગામી ભાવ સમીક્ષામાં (જુલાઈના પહેલા અઠવાડિયામાં) પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર 4-5 રૂપિયાનો ઘટાડો કરી શકે છે.તે શક્ય બની શકે છે, પરંતુ સરકાર પર દબાણ હશે કે રાહત સામાન્ય માણસ સુધી પહોંચે. ગયા વખતે માર્ચમાં સરકારે એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર 10 રૂપિયાનો ઘટાડો કર્યો હતો, પરંતુ કંપનીઓએ ગ્રાહકોને તેનો લાભ આપ્યો ન હતો. આ વખતે પરિસ્થિતિ અલગ છે. સરકારી દબાણ કંપનીઓને ગ્રાહકોને રાહત આપવા દબાણ કરી શકે છે.
LPG સિલિન્ડર: જુલાઈના પહેલા અઠવાડિયામાં 30-50 રૂપિયા સસ્તા થવાની ધારણા
અહીં પરિસ્થિતિ થોડી અલગ છે. જૂનમાં દિલ્હીમાં 14.2 કિલોગ્રામના સિલિન્ડરની કિંમત 942 રૂપિયા હતી. હવે તેની વર્તમાન કિંમત 1,600 રૂપિયાથી વધુ છે, અને સરકાર પ્રતિ સિલિન્ડર આશરે 700 રૂપિયાની સબસિડી આપી રહી છે. શાંતિ કરાર બાદ સાઉદી CP (LPG ની વૈશ્વિક કિંમત) ઘટશે. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં તે $542 પ્રતિ ટનથી વધીને $790 થઈ ગઈ છે. એકવાર કિંમતો સામાન્ય થઈ જાય તો સિલિન્ડરના ભાવ 30 થી 50 રૂપિયા ઘટી શકે છે.
હોર્મુઝમાંથી તેલની આયાત અને નિકાસ લગભગ ફરી શરૂ થઈ જશે. યુએસ નાકાબંધી સંપૂર્ણપણે હટાવી લેવામાં આવશે, અને શિપિંગ વીમા પ્રિમીયમ સામાન્ય થઈ જશે. પરંતુ તેલ $70 પર પાછું નહીં આવે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સંપૂર્ણપણે ખુલી જાય તો પણ ક્રૂડ ઓઇલ યુદ્ધ પહેલાના $70-72 પ્રતિ બેરલના ભાવે પાછું ફરે તેવી શક્યતા નથી. ભૂરાજનીતિ અને સપ્લાય ચેઇનમાં ફેરફારને કારણે સમગ્ર 2026-27 નાણાકીય વર્ષ માટે કિંમતો $92-95 પ્રતિ બેરલની આસપાસ રહેવાની ધારણા છે.
આનાથી ભારતનું વાર્ષિક તેલ આયાત બિલ $180 અરબ ડોલર સુધી પહોચી શકે છે, જે યુદ્ધ પહેલાના $70 અરબ ડોલર હતું.આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે જો કિંમતો ઘટે તો પણ તે ક્યારેય પાછલા સ્તરે પાછા નહીં આવે. ફેબ્રુઆરી 2026 માં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર રૂ. 96 ની આસપાસ હતું; હવે તે રૂ. 102-108 ની રેન્જમાં છે. આ નવું ‘સામાન્ય’ બનશે.
3-6 મહિનામાં (સપ્ટેમ્બર-ડિસેમ્બર): ફુગાવા અને અન્ય ચીજવસ્તુઓ પર અસર
આ વાસ્તવિક કસોટી છે. તેલના ભાવ ખોરાક, કપડાં અને ભાડા સહિત દરેક વસ્તુ પર સીધી અસર કરે છે. મે 2026માં છૂટક ફુગાવો (CPI) વધીને 3.93% થયો, જે લગભગ 15-16 મહિનામાં તેનો સૌથી ઊંચો સ્તર છે. આનો અર્થ એ થયો કે ઉત્પાદન કંપનીઓના ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, અને તેમણે આગામી મહિનાઓમાં આ બોજ ગ્રાહકો પર નાખવો પડશે.
મુખ્ય રેટિંગ એજન્સી CRISIL અનુસાર, સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે CPI ફુગાવો સરેરાશ 5.1% રહેશે. જો કરાર પછી તેલના ભાવ $80-$85 પર સ્થિર થાય છે, તો આ અંદાજ ઘટીને 4.5-4.8% થઈ શકે છે. જોકે જો તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $95 પર રહે છે, તો દર 5.1% પર રહેશે.