યુપીઆઈ ચાર્જ સામે દેશના અલગ-અલગ હિસ્સાઓમાં વેપારીઓનો વિરોધ શરૂ થઈ ગયો છે. હવે ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઈન્ડિયા વ્યાપાર મંડળ (FAIVM) અને કોનફેડરેશન ઓફ ઓલ ઈન્ડિયા ટ્રેડર્સ (CAIT) જેવા પ્રમુખ વેપારી સંગઠનોએ ગાંધી જયંતી એટલે કે 2 ઓક્ટોબરે ‘નો યુપીઆઈ ડે’ ઉજવવાની જાહેરાત કરી છે. આનો અર્થ એ છે કે 2 ઓક્ટોબરે વેપારી UPI થી પેમેન્ટ નહીં લે અને આમ જનતાએ કેશ કે કાર્ડથી જ સામાન ખરીદવો પડશે.
કારોબારીઓ યુપીઆઈ ટ્રાન્ઝેક્શન પર લાગતા 0.4% મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) શુલ્કનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે પેટ્રોલ-ડીઝલ, કરિયાણું, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને અનાજ પર માર્જિન પહેલાથી જ ખૂબ ઓછું છે. હવે આના પર ઉપરથી લગાડવામાં આવી રહેલો નવો ટેક્સ વધારાનો નાણાકીય બોજ વધારશે. ઈન્દોર રિટેલ ગારમેન્ટ્સ એસોસિએશને પહેલાથી જ ચેતવણી આપી છે કે જો 15 ઓક્ટોબર પહેલા આ નિર્ણય પાછો લેવામાં નહીં આવે, તો તેઓ UPI QR કોડ મશીનોને પાણીમાં વહાવી દેશે.
સરકારના આ નિર્ણયને લઈને કારોબારીઓમાં કંઈક એ કદર નારાજગી છે કે ગઈકાલે 23 સપ્ટેમ્બરે મધ્ય પ્રદેશના ભોપાલ, ઈન્દોર, જબલપુર અને ગ્વાલિયર જેવા શહેરોના લગભગ 125 વ્યાપારી સંગઠનોએ પહેલાથી જ ‘નો UPI ડે’ ઉજવ્યો. આનાથી રાજ્યભરમાં લગભગ 25% કારોબાર પ્રભાવિત થયો. મહારાષ્ટ્ર ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ (MACCIA) અને પેટ્રોલ પંપ ડીલર્સ એસોસિએશન પણ આ આંદોલનનું પુરજોર સમર્થન કરી રહ્યા છે.
બિઝનેસ સ્ટેન્ડર્ડના રિપોર્ટ મુજબ, MACCIA (મહારાષ્ટ્ર ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ, ઈન્ડસ્ટ્રી એન્ડ એગ્રીકલ્ચર) ના પ્રેસિડેન્ટ રવીન્દ્ર મંગવેએ કહ્યું છે કે 2 ઓક્ટોબરને ‘નો UPI ડે’ તરીકે ઉજવવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું, “અમે દેશભરમાં તમામ વેપારી સંગઠનો સાથે વાત કરી છે અને માત્ર મહારાષ્ટ્રમાં જ નહીં, પરંતુ બીજા રાજ્યોએ પણ ‘નો UPI ડે’ ઉજવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.” તેમણે એ પણ જણાવ્યું કે MACCIA અને તેનાથી જોડાયેલા 500 સંગઠનો મુખ્યમંત્રીને મળીને પોતાની માંગણીઓ તેમની સામે રાખવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે.
મંગવેએ કહ્યું, “ફેડરેશન ઓફ રિટેલ ટ્રેડર્સ વેલફેર એસોસિએશન (FRTWA), ઓલ ઈન્ડિયા કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ ફેડરેશન (AICPDF), ઓલ ઈન્ડિયા મોબાઈલ રિટેલર્સ એસોસિએશન (AIMRA), ઓલ ઈન્ડિયા જ્વેલર્સ એન્ડ ગોલ્ડસ્મિથ ફેડરેશન (AIJGF) અને અખિલ ભારતીય ખાદ્ય તેલ વ્યાપારી મહાસંઘ (AIEOTF) દેશના કેટલાક એવા મહત્વના સંગઠનો છે જે 2 ઓક્ટોબરે ‘નો UPI ડે’ નું સમર્થન કરશે.”
શું છે MDR જેના પર મચ્યો છે હંગામો?
MDR એક પ્રકારની પ્રોસેસિંગ ફી છે, જે ડિજિટલ પેમેન્ટ લેવાના બદલામાં મર્ચન્ટ પાસેથી વસૂલવામાં આવે છે. જ્યારે તમે કોઈ દુકાન પર QR કોડ સ્કેન કરીને કે કાર્ડ સ્વાઈપ કરીને પેમેન્ટ કરો છો, તો તે પૈસાને સુરક્ષિત રીતે ગ્રાહકના બેંક ખાતામાંથી દુકાનદારના બેંક ખાતા સુધી પહોંચાડવા પાછળ આખું ડિજિટલ નેટવર્ક (બેંક, પેમેન્ટ ગેટવે, વિઝા/માસ્ટરકાર્ડ/NPCI) કામ કરે છે. આ ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ડેવલપ કરવા અને આની સુરક્ષાને જાળવી રાખવામાં આવેલા ખર્ચને MDR કહેવામાં આવે છે.
સરકારના નવા નિર્ણય હેઠળ, 2000 રૂપિયાથી વધુના પિયર-ટૂ-મર્ચન્ટ (P2M) UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર 15 ઓક્ટોબરથી 0.40% ની ફી લાગશે, જેની મહત્તમ સીમા 300 રૂપિયા છે. આનો અર્થ એ છે કે આનો સીધો અર્થ એ છે કે ભલે ટ્રાન્ઝેક્શન 1 લાખનું હોય કે 10 લાખનું હોય, કારોબારી પાસેથી 300 રૂપિયાથી વધુ ફી વસૂલવામાં નહીં આવે. ટેક્સ અમાઉન્ટને 300 રૂપિયા પર જ ફ્રીઝ કરી દેવામાં આવશે.