રાજ્યમાં નવા ભાડા વિધેયકના કાયદાકીય માળખા અને જોગવાઈઓના વિરોધમાં વકીલો દ્વારા છેલ્લા 6 દિવસથી ચલાવવામાં આવી રહેલી સળંગ હડતાલનો આખરે સુખદ અંત આવ્યો છે. બાર કાઉન્સિલ ઓફ ગુજરાતના હોદ્દેદારો અને રાજ્ય સરકાર વચ્ચે યોજાયેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં સકારાત્મક નિર્ણય લેવાતા સમગ્ર વકીલ આલમમાં અને પક્ષકારોમાં ભારે રાહત જોવા મળી છે. સરકાર દ્વારા સ્પષ્ટ ખાતરી આપવામાં આવી છે કે ભાડૂઆત અને મિલકત સંબંધિત કોઈપણ વિવાદની સત્તા અગાઉની પ્રણાલી મુજબ જ ન્યાયિક સત્તામંડળ (જ્યુડિશિયરી) પાસે અકબંધ રહેશે. સરકારના આ સત્તાવાર આશ્વાસન અને બાંહેધરી બાદ વકીલોએ પોતાનો ઉગ્ર વિરોધ સમેટી લીધો છે અને આવતીકાલથી જ રાજ્યની તમામ અદાલતોમાં કાનૂની કામગીરી રાબેતા મુજબ પુનઃ શરૂ થઈ જશે.
બાર કાઉન્સિલ ઓફ ગુજરાતના ચેરમેન પી.ડી. પટેલના સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, આ નવા ભાડા વિધેયકને લઈને રાજ્યભરના વકીલોમાં ભારે નારાજગી અને અસંતોષ પ્રવર્તી રહ્યો હતો. જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે કોર્ટના કામકાજથી અળગા રહ્યા હતા અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા થંભી ગઈ હતી. આ અત્યંત ગંભીર અને સંવેદનશીલ મુદ્દે રાજ્યના નાયબ મુખ્યમંત્રી અને બાર કાઉન્સિલના સિનિયર સભ્યો વચ્ચે વિસ્તૃત અને ફળદાયી ચર્ચા થઈ હતી. આ મેરેથોન બેઠકમાં સરકારે એવો હકારાત્મક નિર્ણય લીધો છે કે નવા કાયદાની યોગ્ય સમીક્ષા કરવા અને તેમાં જરૂરી કાનૂની સુધારા સૂચવવા માટે 5 સભ્યોની એક ઉચ્ચસ્તરીય વિશેષ કમિટી બનાવવામાં આવશે. આ કમિટી દ્વારા ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરી જે કાનૂની સુધારા સૂચવવામાં આવશે, તેના આધારે જ અંતિમ નિર્ણય લેવાશે.અત્યાર સુધીના પ્રવર્તમાન જૂના કાયદા મુજબ, મકાન માલિક અને ભાડૂઆત વચ્ચેના વિવાદો, દાવાઓ અને તકરાર સ્મોલ કોઝીઝ કોર્ટમાં દાખલ થતા હતા. આ કાનૂની પ્રક્રિયા માટે કાયદાના નિષ્ણાત અને તાલીમબદ્ધ ન્યાયાધીશોની વિશેષ નિમણૂક થયેલી હોય છે, જેઓ પુરાવા અને કાયદાને આધારે યોગ્ય ન્યાય આપે છે. પરંતુ, રાજ્ય સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં તૈયાર કરાયેલા નવા ભાડા વિધેયકના ડ્રાફ્ટમાં આ તમામ સત્તાઓ સ્મોલ કોઝીઝ કોર્ટ પાસેથી આંચકી લઈને નાયબ કલેક્ટર અથવા મદદનીશ મ્યુનિસિપલ કમિશનર કક્ષાના વહીવટી અધિકારીઓને ભાડા સત્તા અધિકારી તરીકે સોંપી દેવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.
વકીલોની સૌથી મોટી અને તાર્કિક દલીલ એ હતી કે આ કલેક્ટર કે મ્યુનિસિપલ કમિશનર જેવા વહીવટી અધિકારીઓ પાસે કાયદાકીય જોગવાઈઓ, બંધારણીય હકો અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાની પૂરતી તાલીમ કે જ્ઞાન હોતું નથી. તેથી કાનૂની વિવાદો ઉકેલવા માટે તેમને જજ તરીકે ક્યારેય બેસાડી શકાય નહીં. આ ઉપરાંત, આ ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરતા પહેલાં કોઈ કાનૂની નિષ્ણાતો કે બાર કાઉન્સિલ પાસેથી જરૂરી સૂચનો પણ મંગાવવામાં આવ્યા ન હતા. ન્યાયિક સત્તાઓ સીધી વહીવટીતંત્રના હાથમાં જવાથી ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય ભાડૂઆતોના હિતો મોટા જોખમમાં મુકાવાની સ્પષ્ટ ભીતિ હતી. વકીલોને એવી પણ પ્રબળ આશંકા હતી કે કદાચ સરકાર અને મોટા બિલ્ડરો એકસાથે મળીને પોતાના આર્થિક સ્વાર્થ ખાતર ભાડૂઆતોના હિત વિરુદ્ધ મનસ્વી રીતે કામ કરી શકે છે. વળી, વકીલો માટે સળંગ કોર્ટ કેમ્પસ છોડીને અલગ-અલગ ઝોનની કલેક્ટર કચેરીઓ કે કોર્પોરેશન ઓફિસોમાં જઈને કેસ લડવાનું અત્યંત મુશ્કેલ, સમયનો વ્યય કરનારું અને પક્ષકારો માટે આર્થિક રીતે ખર્ચાળ બની રહે તેમ હતું.
રાજ્યપાલ સમક્ષ પેન્ડિંગ બિલ અને ન્યાયિક પ્રણાલીનું ભવિષ્ય
હાલમાં આ વિવાદાસ્પદ ભાડા વિધેયક બિલ રાજ્યપાલની સહી અને અંતિમ મંજૂરી માટે પેન્ડિંગ છે. વકીલ મંડળની એકદમ સ્પષ્ટ માંગ છે કે આ પ્રજા વિરોધી બિલને તાત્કાલિક અસરથી રદ્દ કરીને જૂની ન્યાયિક સિસ્ટમ અને કાયદો જ વ્યવહારમાં ચાલુ રાખવો જોઈએ. જોકે, સરકાર દ્વારા 5 સભ્યોની સમિતિ રચવાની અને ન્યાયિક સત્તાઓ અદાલતો પાસે જ રાખવાની લેખિત બાંહેધરી મળતાં હાલ પૂરતો આ વ્યાપક વિવાદ શાંત પડ્યો છે.