ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની બેઠકમાં રેપો રેટ વધારીને 5.50% કર્યાની સત્તાવાર જાહેરાત સાથે જ તેની સીધી અસર હવે સામાન્ય ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર દેખાવા લાગી છે. કેન્દ્રીય બેંકના આ નિર્ણય બાદ દેશની અગ્રણી જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોએ પોતાના લોન દરોમાં વધારો કરવાની પ્રક્રિયા સત્વરે શરૂ કરી દીધી છે. મોટાભાગની બેંકોએ પોતાના એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્ક લિંક્ડ લેન્ડિંગ રેટ (EBLR) માં 25 બેસિસ પોઈન્ટ્સ (0.25%) નો વધારો ઝીંક્યો છે. આ નવા દરો 8 ઓક્ટોબરથી લાગુ થવા જઈ રહ્યા છે, જેના પરિણામે હોમ લોન, કાર લોન અને અન્ય ફ્લોટિંગ રેટ લોનના માસિક હપ્તા (EMI) મોંઘા બનશે.
રિઝર્વ બેંકના રેપો રેટ વધાર્યાના ગણતરીના કલાકોમાં જ બેંક ઓફ બરોડા, બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, પંજાબ નેશનલ બેંક, ઇન્ડિયન બેંક, ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક, કરુર વૈશ્ય બેંક અને તમિલનાડુ મર્કેન્ટાઇલ બેંક દ્વારા પોતાના EBLR દરોમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે.
બેંકો દ્વારા જાહેર કરાયેલા જૂના અને નવા દરોની વિગત નીચે મુજબ છે:
| બેંકનું નામ | જૂનો વ્યાજ દર | નવો વ્યાજ દર | ચોખ્ખો વધારો |
| કરુર વૈશ્ય બેંક | 8.55% | 8.80% | 25 bps (0.25%) |
| ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક | 8.10% | 8.35% | 25 bps (0.25%) |
| પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB) | 8.10% | 8.35% | 25 bps (0.25%) |
| ઇન્ડિયન બેંક | 7.95% | 8.20% | 25 bps (0.25%) |
| તમિલનાડ મર્કેન્ટાઇલ બેંક | 8.25% | 8.50% | 25 bps (0.25%) |
| બેંક ઓફ બરોડા (BOB) | 5.25% | 5.50% | 25 bps (0.25%) |
હોમ લોન અને ઓટો લોનના ગ્રાહકો પર શું અસર પડશે?
જો તમારી લોન કોઈ બાહ્ય બેન્ચમાર્ક (જેમ કે રેપો રેટ) સાથે સીધી જોડાયેલી હોય, તો વ્યાજ દરમાં થયેલા આ વધારાને કારણે બેંક પાસે બે વિકલ્પો ઉપલબ્ધ રહે છે: કાં તો તમારો માસિક હપ્તો (EMI) વધારી દેવામાં આવશે અથવા તો EMI યથાવત રાખીને લોનની મુદત (Tenure) લંબાવી દેવામાં આવશે.
જોકે, આ વધારાની વાસ્તવિક અસર દરેક ગ્રાહક માટે એકસરખી રહેશે નહીં. અસરનો આધાર લોનની કુલ બાકી રકમ, ચૂકવણી માટે બાકી રહેલા વર્ષો અને બેંક દ્વારા નક્કી કરાયેલા વ્યક્તિગત ક્રેડિટ માર્જિન પર રહેલો છે. આથી, માત્ર 25 બેસિસ પોઈન્ટના વધારાના આધારે તમામ લોનધારકો માટે એકસમાન ગણતરી કરવી વ્યવહારુ નથી. ગ્રાહકોએ પોતાની લોન સ્ટેટમેન્ટ તપાસીને નવી શરતો જાણી લેવી હિતાવહ છે.
રિઝર્વ બેંકની નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) ના જણાવ્યા અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે વધતી જતી ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા અને કોમોડિટી બજારની અનિશ્ચિતતા આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય પરિબળ છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભડકો: RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાના જણાવ્યા મુજબ, ભારતીય ક્રૂડ ઓઇલ બાસ્કેટનો સરેરાશ ભાવ જુલાઈમાં $82 પ્રતિ બેરલ હતો, જે સપ્ટેમ્બરમાં ઉછળીને સીધો $116.1 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયો હતો. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ આયાત કરતું હોવાથી આ ભાવવધારો અર્થતંત્ર પર મોટો બોજ નાખે છે.
ફુગાવાનું દબાણ: દેશમાં છૂટક ફુગાવો (CPI Inflation) જુલાઈના 4.5% થી વધીને ઓગસ્ટમાં 4.8% નોંધાયો હતો, જ્યારે કોર ઇન્ફ્લેશન 4.2% ના સ્તરે રહ્યો હતો.
આગામી અંદાજ: કેન્દ્રીય બેંકે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે સરેરાશ CPI ફુગાવો 5.2% રહેવાની ધારણા મૂકી છે, જ્યારે આગામી 3 ક્વાર્ટર દરમિયાન મુખ્ય હેડલાઈન ફુગાવો 5.8% ની આસપાસ રહેવાનો અંદાજ છે.