રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયાની ત્રણ દિવસીય MPC બેઠકના પરિણામો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ આ બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણયોની જાહેરાત કરી હતી. જેનાથી લોન લેનારાઓને મોટો ફટકો પડ્યો છે. વાસ્તવમાં આરબીઆઈએ રેપો રેટમાં વધારો કરી દીધો છે અને તેમાં 25 bps વધારીને 5.50 ટકા કર્યો છે. અગાઉ તે લગભગ 3.5 વર્ષ સુધી 5.25 ટકા પર સ્થિર હતો. કેન્દ્રીય બેન્કના આ નિર્ણયથી ઘર અને કાર લોન લેનારાઓ પર EMIનો બોજ વધી શકે છે.
RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષ અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારાનો ઉલ્લેખ કરીને પોતાના ભાષણની શરૂઆત કરી હતી. આ દરમિયાન તેમણે ઊર્જા અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના વધતા ભાવ સહિત વૈશ્વિક ફુગાવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે રેપો રેટ અંગે MPCના નિર્ણયની પણ જાહેરાત કરી હતી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે રેપો રેટમાં વધારો કરવાનો નિર્ણય ત્રણ દિવસની બેઠક દરમિયાન ચર્ચા-વિચારણા પછી લેવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે વૈશ્વિક ફુગાવા અને શેરબજારમાં અનિશ્ચિતતાનું જોખમ યથાવત છે.RBI એ રેપો રેટમાં વધારો કરવાની જાહેરાત કરી હતી. જેમાં રેપો રેટ 5.50% સુધી વધારવામાં આવ્યો જ્યારે SDF દર 0.25% વધારીને 5.25% કરવામાં આવ્યો અને MSF દર પણ એ જ રીતે 5.75% સુધી વધારવામાં આવ્યો હતો.
શું રેપો રેટમાં વધારાની કોઈ અપેક્ષા હતી?
2026માં રિઝર્વ બેન્કની આ ચોથી MPC બેઠક હતી. એપ્રિલ, જૂન અને ઓગસ્ટમાં યોજાયેલી અગાઉની બેઠકોમાં રેપો રેટ 5.25% પર યથાવત રાખવામાં આવ્યો હતો. નિષ્ણાતોએ પહેલાથી જ ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ અને ફુગાવાને ટાંકીને રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો થવાની ધારણા રાખી હતી. હવે કેન્દ્રીય બેન્કે આ વાતની પુષ્ટી કરી છે.
રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટના વધારા સાથે આરબીઆઈએ પણ તેના નાણાકીય નીતિ વલણમાં ફેરફાર કર્યો છે, તેને અગાઉના તટસ્થ વલણથી કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગમાં બદલ્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે કેન્દ્રીય બેન્કનું એકંદર ધ્યાન ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા પર છે. આનો અર્થ એ છે કે ટૂંકા ગાળાના રેપો રેટમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી છે.
રેપો રેટ શું છે?
રેપો રેટ એ વ્યાજ દર છે જેના પર આરબીઆઈ બેન્કોને ટૂંકા ગાળા માટે ધિરાણ આપે છે. બેન્કો આ દરના આધારે તેમના ગ્રાહકોને આપવામાં આવતી લોન પર વ્યાજ દર નક્કી કરે છે. આરબીઆઈ એમપીસીની ત્રણ દિવસની બેઠક દર બે મહિને યોજાય છે. રેપો રેટમાં વધઘટ સીધી લોન લેનારાઓને અસર કરે છે.
આ પાછળનું કારણ એ છે કે જો રેપો રેટ વધે છે તો બેન્કો માટે આરબીઆઈ પાસેથી ઉધાર લેવું વધુ મોંઘું થઈ જાય છે. પરિણામે બેન્કો આ બોજ તેમના ગ્રાહકો પર નાખશે અથવા લોન વધુ મોંઘી બનાવશે તેવી અપેક્ષા છે. દરમિયાન જ્યારે રેપો રેટ ઘટે છે ત્યારે લોન સસ્તી થાય છે અને EMI બોજ ઓછો થાય છે.