રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભારતની સ્થાનિક પરિસ્થિતિ અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી જારી કરી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે જો પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલ સંઘર્ષ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો તે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો લાવી શકે છે, જેની સીધી અસર ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો પર પડશે.
મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, ગવર્નર મલ્હોત્રાએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્ર વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટેનું એક મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આ ક્ષેત્રમાં ચાલુ તણાવ અથવા યુદ્ધની સ્થિતિ સીધી રીતે પુરવઠા શૃંખલાઓને વિક્ષેપિત કરે છે. ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે ક્રૂડ ઓઇલ આયાત પર ભારે નિર્ભરતાને ધ્યાનમાં રાખીને, વૈશ્વિક ભાવમાં કોઈપણ વધારો ભારતીય અર્થતંત્ર માટે નોંધપાત્ર જોખમ પેદા કરી શકે છે.
મોંઘવારી પર બમણી મારની આશંકા
ઇંધણના ભાવમાં વધારો ફક્ત પેટ્રોલ અને ડીઝલ પૂરતો મર્યાદિત નથી, તેના બદલે તે સમગ્ર અર્થતંત્ર પર ‘ડોમિનો ઇફેક્ટ’ લાવે છે:
- નૂર ખર્ચ: ડીઝલના ભાવમાં વધારાથી ટ્રક અને પરિવહનના અન્ય માધ્યમો માટે નૂર ખર્ચમાં વધારો થાય છે.
- દૈનિક જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ: પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે, ફળો, શાકભાજી, દૂધ અને અનાજ જેવી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં પણ વધારો જોવા મળે છે.
- ફુગાવો: આરબીઆઈ ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવાનો હેતુ ધરાવે છે; જોકે, વધતા જતા ઈંધણના ભાવ છૂટક મોંઘવારીના દરને નિયંત્રણમાં રાખવાનું પડકારજનક બનાવી શકે છે.
સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્રીય બેંક કોઈપણ સંભવિત આંચકાનો સામનો કરવા માટે તૈયાર છે અને વૈશ્વિક વિકાસ પર સતત નજર રાખી રહી છે. તેની નાણાકીય નીતિ દ્વારા RBI આર્થિક વિકાસની ગતિ ટકાવી રાખવા અને ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયત્ન કરશે.
ગવર્નરનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ભારત પહેલાથી જ સ્થાનિક પુરવઠા અને વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે. જો ભૂ-રાજકીય તણાવ ટૂંક સમયમાં ઓછો નહીં થાય, તો આગામી મહિનાઓમાં ભારતીય ગ્રાહકોએ તેમના ખિસ્સામાં વધુ ઊંડાણપૂર્વક ખોદકામ કરવું પડી શકે છે.