રાજધાની દિલ્હી સહિત ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, હરિયાણા, પંજાબ અને બિહારમાં મે મહિનાથી જ ભારે ગરમીના કારણે લોકો પરેશાન થઈ ગયા છે. હવે હવામાન વિભાગે આવતા દિવસો માટે વધુ ગંભીર ચેતવણી આપી છે.આ રાજ્યોમાં આ વર્ષે 25 મે થી 2 જૂન સુધી ગરમી ખૂબ જ વધારે રહેશે. આ સમયને ‘નૌતપા’ કહેવામાં આવે છે. દર વર્ષે નૌતપાની તારીખ બદલાતી રહે છે. આ નવ દિવસ દરમિયાન સૂર્ય એટલો તેજ તપે છે કે દિવસ દરમિયાન રસ્તાઓ ભઠ્ઠી જેવી ગરમ થઈ જાય છે. રાત્રે પણ ગરમી અને ઉકળાટને કારણે લોકોને ઊંઘ આવવી મુશ્કેલ બની જાય છે.
આ સમય દરમિયાન તાપમાન ઝડપથી વધશે અને ઘણા રાજ્યોમાં પારો 45 થી 48 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી શકે છે. હવામાન વિભાગે જણાવ્યું છે કે આ વખતે ગરમીએ છેલ્લા ઘણા વર્ષોના રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે. હાલથી જ ઘણા રાજ્યોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં ઘણું વધુ નોંધાઈ રહ્યું છે. ઉત્તર પ્રદેશના બાંદા જિલ્લામાં તો નૌતપા શરૂ થાય તે પહેલાં જ તાપમાન 48 ડિગ્રી સેલ્સિયસ પાર પહોંચી ગયું છે. જ્યારે રાજધાની દિલ્હીમાં પણ તાપમાન લગભગ 47 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે.
દર વર્ષે મે મહિનાના અંત અને જૂનની શરૂઆતમાં આવતું નૌતપા લોકો માટે ભારે ગરમી લઈને આવે છે. આ સમય દરમિયાન ઘણા રાજ્યોમાં તાપમાન 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી પણ વધુ થઈ જાય છે. દિવસ દરમિયાન કડકડતી ધૂપ, રાત્રે ગરમ પવનો અને વધતી ઉકળાટના કારણે લોકોને બહુ મુશ્કેલી પડે છે.
નૌતપા દરમિયાન પૃથ્વી અને સૂર્યની સ્થિતિ ગરમીને ખૂબ વધારી દે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ પૃથ્વી લગભગ 23.5 ડિગ્રી ઝૂકેલી છે. મે મહિનાના અંત અને જૂનની શરૂઆતમાં સૂર્ય કર્કવૃત્ત (Tropic of Cancer)ની સીધી ઉપર આવે છે. તેના કારણે ઉત્તર ગોળાર્ધમાં, ખાસ કરીને ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં, સૂર્યની કિરણો સીધી અને વધુ તીવ્રતાથી પડે છે. આ સમય દરમિયાન દિવસો પણ વર્ષના સૌથી લાંબા દિવસોમાં ગણાય છે. સૂર્ય વહેલી સવારે ઉગે છે અને મોડે સાંજ સુધી આકાશમાં રહે છે. ઘણા કલાકો સુધી પડતી કડક ધૂપ જમીનને ખૂબ ગરમ કરી દે છે. તેથી રાત્રે પણ તાપમાન 30 થી 35 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વચ્ચે રહે છે અને લોકોને ગરમીમાંથી રાહત મળતી નથી.
વધતી ગરમીના કારણે જમીનની ભેજ લગભગ ખતમ થઈ જાય છે. સૂકી જમીન ખૂબ ઝડપથી ગરમ થાય છે અને આસપાસના વાતાવરણમાં ગરમી ફેલાવે છે. ઝાડ-પાનમાં પણ ભેજ ઓછી થઈ જાય છે, જેના કારણે હવા વધુ સુકી બની જાય છે. આ દરમિયાન રાજસ્થાન અને રણ વિસ્તારોથી આવતી ગરમ પછિયાળી પવનો એટલે કે લૂ ઉત્તર ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં ભારે ગરમી ફેલાવે છે. આ ગરમ પવનો તાપમાનને વધુ વધારી દે છે. હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ ઉપરના વાતાવરણમાં હવાનો દબાણ નીચે તરફ રહે છે, જેના કારણે વાદળો બનતા નથી અને વરસાદની શક્યતા પણ ઓછી થઈ જાય છે.
https://www.instagram.com/timenewsguj
https://www.youtube.com/@INTIMENEWSCHANNEL
આ પણ વાંચો: http://અમદાવાદના SG હાઈવે પર તંત્રનો નવતર પ્રયોગ, ‘સિગ્નલ બંધ, સીધા ક્રોસિંગ પર નો-એન્ટ્રી…’