કિર્ગિસ્તાનના બિશ્કેક શહેરમાં 31 ઓગસ્ટથી 1 સપ્ટેમ્બર, 2026 દરમિયાન આયોજિત 16મા શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO) સમિટમાં વિશ્વભરના દિગ્ગજ રાષ્ટ્રપ્રમુખો એકઠા થયા છે. વૈશ્વિક રાજનીતિમાં અત્યંત મહત્વ ધરાવતા આ મંચ પર સોમવારે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે એક વિશેષ બેઠક યોજાઈ હતી. આ વાર્ષિક શિખર સંમેલનમાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સહિતના અન્ય વૈશ્વિક નેતાઓની ઉપસ્થિતિ પણ નોંધપાત્ર રહી છે.
આ દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો દરમિયાન PM નરેન્દ્ર મોદીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, યુદ્ધનો દરેક દિવસ માનવતાને પાછળ ધકેલી રહ્યો છે અને તમામ દેશોએ દુશ્મનાવટનો અંત લાવવા માટે સઘન પ્રયાસો કરવા જોઈએ. યુક્રેન કટોકટી અંગે બોલતા તેમણે ઉમેર્યું કે, “આ કટોકટીની શરૂઆતથી જ આપણે સતત સંપર્કમાં છીએ. એક સાચા મિત્રની ભૂમિકા ભજવીને તમે અમને સમયાંતરે તમામ પરિસ્થિતિથી વાકેફ કર્યા છે. આપણો આ પરસ્પર વિશ્વાસ એક મહાન શક્તિ છે.” તેમણે શાંતિને જ વિશ્વના કલ્યાણનો સાચો માર્ગ ગણાવ્યો અને આશા વ્યક્ત કરી કે તાજેતરમાં ચાલી રહેલા પ્રયાસો થકી અંતે શાંતિ જ પ્રવર્તશે.
ભારત-રશિયા આર્થિક ભાગીદારી
આ મુલાકાતને રશિયન રાષ્ટ્રપતિની આગામી સપ્ટેમ્બરમાં યોજાનારી નવી દિલ્હીની રાજ્ય મુલાકાતની પૂર્વસંધ્યા સમાન ગણાવતા પુતિનના વિદેશ નીતિ સલાહકાર યુરી ઉષાકોવે બંને દેશોના મજબૂત સંબંધો પર ભાર મૂક્યો હતો. રશિયન રાજદૂત દિમિત્રીવે પણ ભારતને એક ઉત્કૃષ્ટ ભાગીદાર ગણાવ્યું હતું. બંને દેશો વચ્ચે ભવિષ્યમાં ટેકનોલોજી અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ક્ષેત્રે વ્યાપક સહયોગની કલ્પના કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, બંને દેશો વચ્ચેનું રોકાણ આગામી સમયમાં અનેક સફળ સંયુક્ત સાહસોના નિર્માણ તરફ દોરી જશે.
ઉદ્ભવ અને વિસ્તરણ: SCO મુખ્યત્વે સુરક્ષા અને આર્થિક સંબંધોને સુદ્રઢ કરવા માટે રચાયેલું યુરેશિયન દેશોનું સંગઠન છે. પ્રારંભમાં ચીન, કઝાકિસ્તાન, કિર્ગિસ્તાન, રશિયા અને તાજિકિસ્તાન એમ 5 દેશોએ શાંઘાઈમાં પ્રથમ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
વર્તમાન માળખું: આજે તે સહકાર માટેનું વિશ્વનું સૌથી મોટું પ્રાદેશિક જૂથ બની ચૂક્યું છે, જેમાં 10 કાયમી સભ્યો, 15 સંવાદ ભાગીદારો અને 2 નિરીક્ષક દેશો સામેલ છે.
વૈશ્વિક દ્રષ્ટિકોણ: આ જૂથના અનેક રાજકીય, સુરક્ષા અને આર્થિક ધ્યેયો છે. સંગઠન માને છે કે શીત યુદ્ધ પછીના યુએસ વર્ચસ્વને બદલીને નવી બહુધ્રુવીય વિશ્વ વ્યવસ્થા સ્થાપવી જરૂરી છે. પશ્ચિમી દેશોની વધતી આક્રમક અને વિક્ષેપકારક પ્રવૃત્તિઓ વચ્ચે, નવા પડકારોનો સંયુક્ત રીતે સામનો કરવા માટે SCO જેવું મજબૂત પ્લેટફોર્મ અત્યંત આવશ્યક છે.