ISRO EOS-05 Satellite Launch: ભારતે અવકાશ ક્ષેત્રમાં વધુ એક મોટી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) એ શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન અવકાશ કેન્દ્રથી EOS-05 ઉપગ્રહનું સફળતાપૂર્વક પ્રક્ષેપણ કર્યું. શુક્રવારે સવારે 2:55 વાગ્યે GSLV-F17 રોકેટનો ઉપયોગ કરીને આ મિશન લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. લોન્ચ થયાના લગભગ 22 મિનિટ પછી મિશન ડિરેક્ટરે મિશનને સફળ જાહેર કર્યું. ISROના વડા વી. નારાયણન સહિત ઘણા ભૂતપૂર્વ ISRO અધ્યક્ષો અને વૈજ્ઞાનિકો આ ઐતિહાસિક પ્રસંગે હાજર હતા.
ISRO અનુસાર, આ GSLV-F17ની 19મી ઉડાન છે. આ મિશનને ઘણી રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે EOS-05ને ભારતના પ્રથમ અત્યાધુનિક જીઓસિંક્રોનસ ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે, જે જીઓસિંક્રોનસ ભ્રમણકક્ષામાંથી પૃથ્વીની ઈમેજિંગ કરવામાં સક્ષમ ઉપગ્રહ છે.
ISRO તેનો પ્રથમ ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ EOS 05 લોન્ચ કરી રહ્યું છે. તે દેશના વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રો જેમાં પાકિસ્તાન અને ચીન અને અન્ય દેશોની સરહદો શામેલ છે, તેનું નિરીક્ષણ કરી શકશે. આ ભારતની દેખરેખ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવશે. શુક્રવારે વહેલી સવારે ISRO તેના નવા ઉપગ્રહ, EOS-05ને અવકાશમાં લોન્ચ કરશે.
તેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે તે પૃથ્વીની ઉપર ભ્રમણકક્ષામાં રહેશે, જેનાથી તે ભારત અને તેની આસપાસના વિસ્તારોનું સતત નિરીક્ષણ કરી શકશે. ISRO અનુસાર, GSLV-F17 રોકેટ 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ સવારે 2:55 વાગ્યે શ્રીહરિકોટાથી લોન્ચ થશે. GSLV રોકેટની આ 19મી ઉડાન હશે.
ભારતના મોટાભાગના ઉપગ્રહો પૃથ્વીની ખૂબ નજીક ભ્રમણ કરે છે. તેઓ સતત પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં ફરે છે. કોઈ વિસ્તારની છબી લીધા પછી સેટેલાઈટ આગળ વધે છે અને થોડા દિવસો પછી તે જ સ્થાનની બીજી તસવીર મેળવવા માટે પાછો ફરે છે.
તે પૃથ્વીથી લગભગ 36,000 કિલોમીટર ઉપર હશે. આ ઊંચાઈ પર ઉપગ્રહ પૃથ્વીના પરિભ્રમણ જેટલી જ ગતિએ ફરે છે. તેથી તે આકાશમાં એક જ વિસ્તારમાં સ્થિર રહેતો દેખાય છે, એટલે કે ભારત અને તેની આસપાસના વિસ્તારો સતત તેની નજરમાં રહેશે. ISRO એ પોતાના દસ્તાવેજમાં જણાવ્યું છે કે આ ભારતનો પહેલો ઉપગ્રહ છે જેણે આટલી ઊંચાઈથી તસવીરો લીધી છે.
EOS-05ની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે તે વારંવાર તસવીરો લેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. રિપોર્ટસ અનુસાર, તે લગભગ દર 30 મિનિટે સમગ્ર દેશની તસવીરો લઈ શકશે. જો કે, જો કોઈ ચોક્કસ વિસ્તાર પર વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર હોય તો લગભગ દર 5 મિનિટે તસવીરો મેળવી શકાય છે. EOS-05 એવા સ્થળોએ ખરેખર ફાયદાકારક રહેશે જ્યાં પરિસ્થિતિઓ ઝડપથી બદલાય છે અને દરેક મિનિટ કિંમતી છે.
કેટલીક જગ્યાએ EOS-05 ને જાસૂસી ઉપગ્રહ તરીકે ઓળખવામાં આવી રહ્યો છે, પરંતુ ISRO એ તેનું વર્ણન આ રીતે કર્યું નથી. ISRO અનુસાર, તેનો હેતુ પૃથ્વી પર નજર રાખવાનો અને જાહેર-સંબંધિત કાર્યોમાં મદદ કરવાનો છે. જ્યારે કોઈ વિસ્તારની વારંવાર તસવીરો મેળવવાની ક્ષમતા સરહદ દેખરેખ અને સુરક્ષા તૈયારી માટે પણ ફાયદાકારક હોઈ શકે છે, ISRO એ તેને લશ્કરી મિશન તરીકે વર્ણવ્યું નથી.