Justice Surya Kantએ ન્યાયપાલિકા અંગે મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપતાં કહ્યું છે કે હવે સમય આવી ગયો છે જ્યારે દેશની અદાલતોને હૉસ્પિટલ જેવી 24×7 સેવા (Round-the-Clock Justice System) તરફ આગળ વધવું જોઈએ. તેમણે જણાવ્યું કે સામાન્ય માણસની પીડા અને અપેક્ષાઓને ઝડપથી દૂર કરવા માટે ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં ટેક્નોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો વ્યાપક ઉપયોગ જરૂરી બની ગયો છે.
આ નિવેદન Madhya Pradesh High Court દ્વારા આયોજિત “Fragmentation to Fusion, Empowering Justice via United Digital Platform Integration” કાર્યક્રમ દરમિયાન આપવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે CJIએ હાઇકોર્ટના નવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનું પણ ઉદ્ઘાટન કર્યું.
તેમણે કહ્યું કે ન્યાયપાલિકાએ એવી સિસ્ટમ વિકસાવવી પડશે, જ્યાં લોકોને તાત્કાલિક રાહત મળી શકે. તેમના શબ્દોમાં, “અદાલતોને એવી રીતે કાર્ય કરવું જોઈએ જેમ હૉસ્પિટલ્સ (Hospitals) 24 કલાક ખુલ્લી રહે છે.”
CJI સૂર્યકાંતે જણાવ્યું કે ભારતીય ન્યાયપાલિકા છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી ટેક્નોલોજી (Technology) નો ઉપયોગ કરી રહી છે અને હવે AI આધારિત સિસ્ટમ્સને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં કામ થઈ રહ્યું છે.
તેમણે કહ્યું કે કેસોની લાંબી લાઇન, સમયનો બગાડ અને પ્રક્રિયાની જટિલતા દૂર કરવા માટે ટેક્નોલોજી સૌથી અસરકારક સાધન છે. AI આધારિત ન્યાયિક મોડલ (AI-based Judicial Framework) ભવિષ્યમાં કેસોના ઝડપી નિવારણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
કોરોના મહામારી (COVID-19 Pandemic) નો ઉલ્લેખ કરતાં CJIએ કહ્યું કે મુશ્કેલ સમયમાં પણ ભારતીય ન્યાયપાલિકાએ પોતાની સંવિધાનિક જવાબદારીઓ નિભાવી હતી. તેમણે યાદ અપાવ્યું કે દેશભરની અદાલતો સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવી નહોતી.
ટેક્નોલોજીની મદદથી વર્ચ્યુઅલ હિયરીંગ્સ (Virtual Hearings) દ્વારા તાત્કાલિક અને મહત્વપૂર્ણ કેસોની સુનાવણી ચાલુ રાખવામાં આવી હતી, જેને વૈશ્વિક સ્તરે પણ પ્રશંસા મળી હતી.
CJIના આ નિવેદનને દેશની ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં મોટા પરિવર્તનના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. જો 24×7 ન્યાય વ્યવસ્થા અને AI આધારિત ડિજિટલ સિસ્ટમ્સ અમલમાં આવશે, તો સામાન્ય નાગરિકોને ઝડપી અને સરળ ન્યાય (Fast & Accessible Justice) મળવાની શક્યતા વધુ મજબૂત બનશે।