બેંકમાં રોકડ જમા કરવી એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે એક મર્યાદાથી વધુ રોકડ જમા કરવા પર બેંક તેની જાણકારી સીધી ઇન્કમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટને આપે છે? સરકાર અને આવકવેરા વિભાગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મોટા રોકડ વ્યવહારો પર નજર રાખવી, અઘોષિત આવક, ટેક્સ ચોરી અને મની લોન્ડરિંગ જેવી ગતિવિધિઓ પર અંકુશ લગાવવાનો છે.
જો તમે પણ તમારા ખાતામાં વારંવાર મોટી રોકડ રકમ જમા કરો છો, તો તમને બેંક અને ટેક્સ નિયમોની સાચી જાણકારી હોવી અત્યંત જરૂરી છે.
10 લાખ રૂપિયાની લિમિટ
હાલનાં આવકવેરા નિયમો અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ એક નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન તેના એક અથવા એકથી વધુ બચત ખાતાઓમાં કુલ મળીને 10 લાખ રૂપિયા કે તેથી વધુ રોકડ જમા કરે છે, તો બેંકોએ તેની જાણકારી આવકવેરા વિભાગને આપવી જરૂરી છે. એ પણ યાદ રાખો કે આ મર્યાદા કોઈ એક વ્યવહાર પર નહીં, પરંતુ આખા વર્ષ દરમિયાન કરવામાં આવેલા તમામ રોકડ જમાના કુલ સરવાળા પર લાગુ પડે છે.
જોકે, 10 લાખથી વધુ રોકડ જમા કરવાનો અર્થ એ બિલકુલ નથી કે તમને તરત જ ટેક્સ નોટિસ આવશે. જો તમારી પાસે જમા કરાયેલી રકમનો સાચો હિસાબ અને કાયદેસર સ્ત્રોત છે, તો ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી.
10 લાખથી વધુ રોકડ જમા કરવા પર શું થાય છે?
બેંક ખાતામાં પૈસા જમા કરવા પર કોઈ ટેક્સ લાગતો નથી. જોકે, જો કોઈ રોકડ જમા નિર્ધારિત મર્યાદા 10 લાખની ઉપર જાય છે, તો તમારે તે રકમના સ્ત્રોતનો પુરાવો આપવો પડી શકે છે. જો તે પૈસા તમારી સેલરી, બિઝનેસ, ભાડાની આવક અથવા ખેતીની આવકમાંથી આવ્યા છે અને તમે તેને તમારા ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્નમાં દર્શાવ્યા છે, તો કોઈ સમસ્યા થશે નહીં.
મોટા રોકડ વ્યવહારોના સમયે આવકના સ્ત્રોતના પુરાવા જેમ કે સેલરી સ્લિપ, બિઝનેસ સેલ રેકોર્ડ, ભાડા કરાર અથવા જમીનના વેચાણના કાગળો હંમેશા સાચવીને રાખો, જેથી ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ દ્વારા પૂછવામાં આવે ત્યારે તમે સરળતાથી જવાબ આપી શકો.
50,000 થી વધુ રોકડ જમા કરાવવા પર PAN જરૂરી
જો તમે કોઈ બેંકમાં એક જ દિવસમાં 50,000 થી વધુ રોકડ જમા કરાવવા જાઓ છો, તો તમારે તમારો PAN કાર્ડ નંબર આપવો ફરજિયાત છે. જો તમારી પાસે PAN નંબર નથી, તો તમારે ફોર્મ 60 ભરીને જમા કરાવવું પડશે. આ નિયમનો હેતુ રોકડ વ્યવહારોનો રેકોર્ડ રાખવાનો છે.
આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 269ST એક વધુ અત્યંત કડક નિયમ છે. આ હેઠળ, તમે એક દિવસમાં કોઈ એક વ્યક્તિ પાસેથી બે લાખ કે તેથી વધુ રોકડ લઈ શકતા નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરે છે, તો તેના પર લીધેલી રોકડ રકમના 100 ટકા જેટલો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે.