દેશમાં ચૂંટણી પંચની પારદર્શિતા અને વિશેષ કરીને સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવ્યૂ (SIR) પ્રક્રિયામાં કથિત ગેરરીતિઓને લઈને રાજકીય ગરમાવો ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારને આ મુદ્દે ઘેરવા અને વિપક્ષી એકતાનું પ્રદર્શન કરવા માટે ‘ઇન્ડિયા’ (INDIA) ગઠબંધનના ટોચના નેતાઓ બુધવારે, 29 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજવા જઈ રહ્યા છે. આ બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા દેશભરમાં ચૂંટણી ગેરરીતિઓ સામે રાષ્ટ્રવ્યાપી આંદોલન ઊભું કરવાનો અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર પાસે રાજીનામાની માંગ કરી સરકાર પર ભારે દબાણ લાવવાનો છે.
સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ (PTI) ના અહેવાલ મુજબ, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને તેમના બંધારણીય પદ પરથી હટાવવા માટે સંસદના બંને ગૃહો – લોકસભા અને રાજ્યસભામાં પ્રસ્તાવ રજૂ કરવા માટે એક વિશેષ ડ્રાફ્ટ નોટિસ તૈયાર કરી લેવામાં આવી છે. બુધવારે મળનારી આ બેઠકમાં આ ડ્રાફ્ટ નોટિસ પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરવામાં આવશે અને તેને અંતિમ મંજૂરી આપવામાં આવશે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
આ હાઈ-પ્રોફાઈલ બેઠકમાં કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે, લોકસભાના વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધી, કોંગ્રેસના મહાસચિવો જયરામ રમેશ અને કે.સી. વેણુગોપાલ ઉપસ્થિત રહેશે. તદુપરાંત, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ના વડાં મમતા બેનર્જી, સાંસદ અભિષેક બેનર્જી, સીપીઆઈ (CPI), સીપીએમ (CPM), શરદ પવારની આગેવાની હેઠળની એનસીપી (NCP) અને ઉદ્ધવ ઠાકરેની શિવસેનાના વરિષ્ઠ નેતાઓ પણ આ બેઠકમાં વિશેષ હાજરી આપશે.
અખિલેશ યાદવ, AAP અને DMK ની ગેરહાજરી
સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવ આ બેઠકમાં રૂબરૂ હાજર રહી શકશે નહીં. કોંગ્રેસના સંગઠન મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલે આ અંગે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું હતું કે અખિલેશ યાદવને રાજ્યસભાની ચૂંટણી માટે પોતાનું નામાંકન દાખલ કરવાનું હોવાથી તેઓ તેમના પ્રતિનિધિને આ બેઠકમાં મોકલશે. બીજી તરફ, આમ આદમી પાર્ટી (AAP) અને ડીએમકે (DMK) એ આ બેઠકથી સત્તાવાર રીતે અંતર જાળવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
બેઠકમાં હાજર ન રહેવા છતાં, ડીએમકે પાર્ટીએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સામે અત્યંત કડક વલણ જાળવી રાખ્યું છે. ડીએમકેના પ્રવક્તા ટી.કે.એસ. એલંગોવને સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેમની પાર્ટી વૈચારિક રીતે વિપક્ષની સાથે જ ઊભી છે. ભલે તેઓ આ બેઠકનો હિસ્સો ન હોય, પરંતુ જો સંસદમાં CEC જ્ઞાનેશ કુમારને હટાવવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવશે, તો ડીએમકે તેને સંપૂર્ણ ટેકો આપશે.
વિપક્ષની આ આક્રમકતા એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે ‘ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ’ માં પ્રકાશિત થયેલા એક અહેવાલે ચૂંટણી પંચની આંતરિક કામગીરી પર ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. રિપોર્ટ મુજબ, ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા 10 મહિનામાં ઓછામાં ઓછી 14 વખત SIR સંબંધિત નિર્ણયો અને આદેશો સામે લેખિતમાં વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. આ બંને કમિશનરોનો દાવો છે કે આદેશો તેમની જાણકારી કે ભલામણ વિના જ જારી કરવામાં આવ્યા છે. જોકે, આ વિવાદ સામે ચૂંટણી પંચે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા કરી છે કે કોઈપણ સંસ્થામાં ચર્ચા દરમિયાન અલગ-અલગ મંતવ્યો હોવા તે એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે, અને પંચ દ્વારા આપવામાં આવેલા તમામ આદેશો સંપૂર્ણ કાનૂની માન્યતા ધરાવે છે.
અત્રે નોંધનીય છે કે, આ પૂર્વે ઇન્ડિયા એલાયન્સની બેઠક 8 જૂનના રોજ યોજાઈ હતી, જેમાં તમામ પક્ષોએ એકતા દર્શાવીને NEET-CBSE વિવાદ મુદ્દે કેન્દ્રીય શિક્ષણ પ્રધાન ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ કરી હતી. તે સમયે SIR પ્રક્રિયા અને મત ચોરીના આક્ષેપો અંગે ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ને પત્ર લખવાનો સર્વાનુમતે નિર્ણય લેવાયો હતો. હવે આવતીકાલની બેઠકમાં લેવાનારા નિર્ણયો દેશના રાજકીય માહોલને નવી દિશા આપશે.