ભારતમાં બાળકો પર ઇન્ટરનેટ પ્રતિબંધ નહીં લાગે!:સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું- ‘ઇન્ટરનેટ વાપરવું એ મૂળભૂત અધિકાર’
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરવો દરેક વ્યક્તિનો, અહીં સુધી કે દરેક ઉંમરના બાળકનો પણ મૂળભૂત અધિકાર છે. બાળકોને ઇન્ટરનેટથી સંપૂર્ણપણે દૂર રાખવું યોગ્ય નથી. કોર્ટે કહ્યું કે બાળકોની સુરક્ષા અને તેમની સ્વતંત્રતા એકબીજાની વિરુદ્ધ નથી. તેમને બંનેનો અધિકાર છે.
કોર્ટે કહ્યું કે ઇન્ટરનેટ પર ખોટા કન્ટેન્ટ હોવાના કારણે તેને બાળકો માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત કરવું ઉકેલ નથી. આવા પ્રતિબંધોથી બાળકો ઓછી સુરક્ષિત વેબસાઇટ્સ અને પ્લેટફોર્મ્સ પર જઈ શકે છે. સાથે જ, ઓનલાઇન ધમકી અથવા શોષણનો સામનો કરતા બાળકો ફરિયાદ કરતા પણ ડરી શકે છે.
કોર્ટે બાળકોના યૌન શોષણ સંબંધિત કન્ટેન્ટને ઇન્ટરનેટ પરથી દૂર કરવાની વ્યવસ્થા મજબૂત કરવા સંબંધિત મામલામાં આ ટિપ્પણીઓ કરી હતી. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આવી સામગ્રીનો રાષ્ટ્રીય ડેટાબેઝ બનાવવા અને સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને બે કલાકની અંદર પોલીસને જાણ કરવા સહિત અનેક નિર્દેશો આપ્યા છે.
ડેટાબેઝમાં અસલી ફોટો-વીડિયો નહીં, તેમની ડિજિટલ ઓળખ હશે
જસ્ટિસ જે.બી. પારદીવાલા અને જસ્ટિસ કે. વિનોદ ચંદ્રનની બેન્ચે નિર્દેશ આપ્યો કે ડેટાબેઝમાં બાળકોના જાતીય શોષણ સંબંધિત પ્રમાણિત કન્ટેન્ટની ડિજિટલ ઓળખ એટલે કે હેશ અને જે વેબસાઇટ્સ પર આ સામગ્રી ઉપલબ્ધ છે, તેમની લિંક્સ રાખવામાં આવશે. તેને હાલના સહયોગ પોર્ટલ પર અથવા અલગથી બનાવી શકાય છે.
- ત્રણ નિષ્ણાતો તપાસ કરશે: કોઈ સામગ્રીને ડેટાબેઝમાં દાખલ કરતા પહેલાં તેની તપાસ કરવામાં આવશે. ઓછામાં ઓછા ત્રણ પ્રશિક્ષિત નિષ્ણાતો સ્વતંત્ર રીતે નક્કી કરશે કે તે બાળકોના જાતીય શોષણ સાથે સંબંધિત છે કે નહીં. પ્રારંભિક તપાસમાં સોફ્ટવેરની મદદ લેવામાં આવી શકે છે.
- ખોટી માહિતી દૂર કરવાની વ્યવસ્થા: તપાસનો રેકોર્ડ રાખવામાં આવશે. ડેટાબેઝ સુધી કોણે પહોંચ મેળવી તેની માહિતી પણ નોંધવામાં આવશે અને સમયાંતરે સ્વતંત્ર ઓડિટ કરવામાં આવશે. ખોટી રીતે દાખલ કરવામાં આવેલી સામગ્રીને દૂર કરવાની અને તેની ફરિયાદ કરવાની વ્યવસ્થા પણ બનાવવી પડશે.
- એક પ્લેટફોર્મ પરથી દૂર કરાયેલી સામગ્રી બીજા પ્લેટફોર્મ પર પણ ઓળખી શકાશે: સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પોતાના પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ સામગ્રીની ડેટાબેઝ સાથે સરખામણી કરી શકશે. આથી એ જ સામગ્રી ફરીથી અપલોડ કરવામાં આવે ત્યારે પણ તેને ઓળખી શકાશે.
કન્ટેન્ટ હટાવ્યા બાદ કંપનીઓ પોલીસને રિપોર્ટ કરશે
કોર્ટે કહ્યું કે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ આવા કેસોની જાણ સંબંધિત વિશેષ કિશોર પોલીસ એકમ (SJPU), સ્થાનિક પોલીસ અથવા સાયબર ક્રાઇમ પોર્ટલને કરવી પડશે. આ માટે ત્રણ પરિસ્થિતિઓમાં અલગ સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે.
- કંપનીને પોતાની તપાસમાં કન્ટેન્ટ મળે: આવા કન્ટેન્ટને દૂર કર્યા બાદ બે કલાકની અંદર અહેવાલ આપવો પડશે.
- ફરિયાદ બાદ કન્ટેન્ટ દૂર કરવામાં આવે: ફરિયાદનું નિવારણ થયા બાદ તરત જ અહેવાલ આપવો પડશે. કોઈપણ સ્થિતિમાં તેમાં બે કલાકથી વધુ સમય લાગવો જોઈએ નહીં.
- ડેટાબેઝ સાથે મેળ ખાતો હોવાથી કન્ટેન્ટ દૂર કરવામાં આવે: રાષ્ટ્રીય ડેટાબેઝમાં નોંધાયેલી સામગ્રી સાથે મેળ ખાતો હોવાથી દૂર કરવામાં આવેલા કન્ટેન્ટની માહિતી સંબંધિત સત્તાધિકારીને દર અઠવાડિયે એકસાથે આપવી પડશે.