ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન અને ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચે તાજેતરમાં 17 થી 19 ફેબ્રુઆરી 2026 દરમિયાન મુંબઈ અને નવી દિલ્હી ખાતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક દ્વિપક્ષીય મુલાકાત યોજાઈ ગઈ. બંને દેશો વચ્ચે દાયકાઓ જૂના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવીને ભવિષ્યની ટેકનોલોજી, સંરક્ષણ અને આર્થિક વિકાસના લક્ષ્યાંકોને સિદ્ધ કરવાના હેતુથી બંને વૈશ્વિક નેતાઓએ કુલ 21 જેટલા મેગા કરારો (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ મુલાકાતની શરૂઆત મુંબઈમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય દ્વિપક્ષીય બેઠકથી થઈ હતી, જે બાદ બંને નેતાઓએ નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ‘AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ’માં સંયુક્ત રીતે ભાગ લીધો હતો.
આ મુલાકાતની સૌથી મોટી અને ધ્યાન ખેંચનારી જાહેરાત એ છે કે હવે ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોને સત્તાવાર રીતે “વિશેષ વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી” (Special Global Strategic Partnership) ના સ્તર પર અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યા છે. ભવિષ્યના રોડમેપ ‘હોરાઇઝન 2047’ ના સુવ્યવસ્થિત અમલીકરણ માટે અને ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રોજેક્ટ્સની સમીક્ષા કરવા માટે બંને દેશોના વિદેશ પ્રધાનો વચ્ચે હવેથી વાર્ષિક સંવાદ ફરજિયાતપણે યોજવામાં આવશે.
સંરક્ષણ અને એરોસ્પેસ ક્ષેત્રે ભારતની મોટી છલાંગ
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા હાંસલ કરવા માટે ભારતે ફ્રાન્સ સાથે કેટલાક ગેમ ચેન્જર કરારો કર્યા છે:
- સ્વદેશી ઉત્પાદન: કર્ણાટકના વેમગલ ખાતે આધુનિક H125 હેલિકોપ્ટર માટેની ફાઇનલ એસેમ્બલી લાઇનનું સત્તાવાર ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું છે.
- મિસાઇલ ટેકનોલોજી: ભારતીય કંપની BEL અને ફ્રેન્ચ કંપની Safran વચ્ચે એક મોટું સંયુક્ત સાહસ (Joint Venture) સ્થપાયું છે, જે અંતર્ગત હવે ભારતમાં જ અત્યાધુનિક HAMMER મિસાઇલોનું ઉત્પાદન કરવામાં આવશે.
- લશ્કરી સહયોગ: બંને દેશોની સેનાઓ (ભારતીય આર્મી અને ફ્રેન્ચ ભૂમિ દળો) વચ્ચે અધિકારીઓની પરસ્પર તૈનાતી કરવા અંગે સંમતિ સધાઈ છે. આ ઉપરાંત, બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ સહકાર કરારનું નવીકરણ કરવામાં આવ્યું છે.
ઇનોવેશન, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને આરોગ્ય
ડિજિટલ યુગમાં કદમ મિલાવવા માટે બંને રાષ્ટ્રોએ વર્ષ 2026 ને ‘ભારત ફ્રાન્સ ઇનોવેશન વર્ષ’ તરીકે જાહેર કર્યું છે. આ અંતર્ગત નવી દિલ્હી સ્થિત AIIMS (એઇમ્સ) માં આરોગ્ય ક્ષેત્રે AI ના ઉપયોગ માટે એક ખાસ ‘ભારત ફ્રેન્ચ કેન્દ્ર’ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. મેડિકલ સાયન્સમાં ચેપી રોગો અને વૈશ્વિક આરોગ્ય સંશોધનને વેગ આપવા માટે ભારતના DBT અને ફ્રાન્સના ANRS વચ્ચે મહત્વનો કરાર થયો છે.
આ ઉપરાંત, ડબલ ટેક્સેશન (બેવડો કરવેરો) ટાળવાના કરારમાં સુધારો, અદ્યતન સામગ્રી (Advanced Material) માટે નવું કેન્દ્ર, એરોનોટિક્સમાં સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ સેન્ટર અને રિન્યુએબલ એનર્જી (નવીનીકરણીય ઉર્જા) પ્રોજેક્ટ્સ માટે પણ બંને સરકારોએ હાથ મિલાવ્યા છે. ભારત ફ્રાન્સ વચ્ચે થયેલા આ 21 કરારો દર્શાવે છે કે બંને દેશો માત્ર વેપારી ભાગીદાર જ નહીં, પરંતુ એકબીજાના ભરોસાપાત્ર વૈશ્વિક સાથી બની ચુક્યા છે.