હવામાન વિભાગે દેશના અનેક ભાગો માટે એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. આગાહી મુજબ વર્તમાનમાં ભારત પર એક સાથે 5 ‘સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન’ સક્રિય છે, જેના કારણે દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર સહિત અનેક રાજ્યોમાં પ્રી-મોન્સૂન વરસાદનો રાઉન્ડ ચાલુ રહેશે. જ્યાં એક તરફ ઉત્તર ભારતમાં વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સને કારણે હવામાન ખુશનુમા બનેલું છે, ત્યાં બીજી તરફ રાજસ્થાનમાં 9 મેથી ભીષણ લૂ (હીટવેવ)ની વાપસીની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. દક્ષિણ ભારતના કેરળ અને તમિલનાડુમાં ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે.
એક-બે નહીં પરંતુ 5 સિસ્ટમનો ઘેરો
હવામાન વિભાગ (IMD) મુજબ ભારતમાં આ સમયે એક-બે નહીં પરંતુ 5 સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન સક્રિય છે. આ પાંચેય ઘેરા અલગ-અલગ દિશાઓમાંથી ભેજ ખેંચી રહ્યા છે, જેનાથી હવામાનનો મિજાજ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયો છે.
બિહાર થી દિલ્હી સુધીના હવામાનમાં ઘણો ફેરફાર
હવામાન વિભાગે અણસાર આપ્યા છે કે બિહારથી લઈને દિલ્હી-એનસીઆર સુધી આગામી થોડા દિવસો સુધી હવામાન બદલાયેલું રહેશે. બિહારમાં 6 મેથી શરૂ થયેલો વરસાદ અને ગાજવીજનો સિલસિલો 10 મે સુધી ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે. આગામી 3-4 દિવસ અહીં તાપમાન નિયંત્રિત રહેશે. દિલ્હી-એનસીઆરમાં 7 મેના રોજ આંશિક વાદળછાયું વાતાવરણ રહેશે અને સાંજે ઠંડો પવન ફૂંકાઈ શકે છે. દિલ્હી, પંજાબ અને હરિયાણામાં આજે 7 મેના રોજ છૂટોછવાયો વરસાદ અને 30-50 કિમી/કલાકની ઝડપે તેજ પવન ફૂંકાય તેવી અપેક્ષા છે. ત્યારબાદ 10 થી 12 મે વચ્ચે એક નવું વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ દસ્તક આપશે, જેનાથી દિલ્હી ફરીથી ‘કૂલ’ થઈ જશે.ઉત્તર પ્રદેશમાં 7 મેના રોજ અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદ અને ગાજવીજની શક્યતા છે. જો કે પૂર્વાંચલના કેટલાક ભાગોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રીની આસપાસ રહી શકે છે, પરંતુ પશ્ચિમ યુપીમાં વાદળોથી ઢંકાયેલું રહેશે. ઉત્તરાખંડમાં 6 થી 8 મે સુધી વરસાદ અને તેજ પવનનો દોર રહેશે. અસમ, મેઘાલય, નાગાલેન્ડ અને મણિપુરમાં 7 થી 8 મે સુધી મધ્યમથી ભારે વરસાદ થઈ શકે છે. ઉપ-હિમાલયી પશ્ચિમ બંગાળ અને સિક્કિમમાં 9 મે સુધી ધોધમાર વરસાદનું અનુમાન છે. 9 મેના રોજ ગાંગેય પશ્ચિમ બંગાળમાં 50-60 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ‘થંડરસ્ક્વોલ’ (ગાજવીજ સાથે વાવાઝોડું) આવવાનો ખતરો છે.
જ્યાં દેશના બાકીના ભાગોમાં વરસાદની રાહત છે, ત્યાં રાજસ્થાન માટે સમાચાર સારા નથી. હવામાન વિભાગે ચેતવણી આપી છે કે 9 મેથી પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાં ફરી એકવાર હીટવેવની સ્થિતિ સર્જાશે. તાપમાનમાં 3 થી 5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધીનો વધારો નોંધાઈ શકે છે. જોકે, બુધવારે (7 મે) કોટા, જયપુર અને ભરતપુર ડિવિઝનમાં હળવા ઝાપટાં પડી શકે છે, પરંતુ આ રાહત માત્ર 8 મે સુધી જ ટકશે.
પૂર્વ-પશ્ચિમ ટ્રફ મધ્ય ઉત્તર પ્રદેશ સુધી ફેલાયેલું
વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ હટવાનું છે, જેના કારણે પંજાબ અને હરિયાણાના મેદાની વિસ્તારોમાં વાદળો ઓછા થઈ ગયા છે. ઉત્તર રાજસ્થાન અને પંજાબ ક્ષેત્રમાં એક શુષ્ક સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન બનેલું છે. જેનાથી એક પૂર્વ-પશ્ચિમ ટ્રફ મધ્ય ઉત્તર પ્રદેશ સુધી ફેલાયેલું છે, જે આગામી બે દિવસમાં દિલ્હી, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અને આસપાસના પહાડી વિસ્તારોમાં ક્યાંક-ક્યાંક ગાજવીજ અને હળવો વરસાદ કરાવી શકે છે. જો કે પંજાબ અને હરિયાણાના મોટાભાગના મેદાની ભાગોમાં હવામાન એકદમ સાફ રહેશે. આ વિસ્તારોમાં પવનોની દિશાને કારણે તાપમાન 4-6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી વધી શકે છે. જો કે, તાપમાન સામાન્ય કરતા થોડું ઓછું જ રહેશે.
અરબ સાગરમાં એક નવી સિસ્ટમ બની રહી છે
2026માં માર્ચ અને એપ્રિલમાં ભારતીય સમુદ્રોમાં કોઈ પણ વાવાઝોડું બન્યું નથી. પરંતુ, હવામાન વિભાગનું પૂર્વાનુમાન છે કે અરબ સાગરમાં એક નવી સિસ્ટમ વિકસિત થઈ શકે છે. સ્કાઈમેટ વેધર અનુસાર, શક્યતા છે કે 10 મેની આસપાસ દક્ષિણ-પૂર્વ અરબ સાગરમાં એક ચક્રવાત બની શકે છે. જો કે, તેની પુષ્ટિ માટે હજુ 48 થી 72 કલાકનો સમય લાગશે. સામાન્ય રીતે આ પ્રકારના તોફાન આફ્રિકાના હોર્ન (સોમાલિયા તટ) તરફ આગળ વધે છે, જે આ વખતે પણ સંભવિત દિશા હોઈ શકે છે.
દક્ષિણ ભારતમાં ભારે વરસાદની ભીતિ
બીજી તરફ દક્ષિણ ભારતમાં પ્રી-મોન્સૂન પ્રવૃત્તિઓ જોર પકડી રહી છે. દઝાડતી ગરમીથી રાહતના સંકેત છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી સાત દિવસ સુધી કેરળ, તમિલનાડુ અને પુડુચેરીના અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ થવાની શક્યતા છે. તો બીજી તરફ કર્ણાટક, આંધ્ર પ્રદેશ અને તેલંગાણામાં 30-50 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ફૂંકાતા પવન સાથે ગાજવીજની ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી છે. ખાસ કરીને 7 અને 8 મેના રોજ દક્ષિણ આંતરિક કર્ણાટકમાં મુશળધાર વરસાદનું એલર્ટ છે.
હવામાન વિભાગ અનુસાર, બિહાર, ઝારખંડ અને ઓડિશામાં આગામી સાત દિવસ સુધી ગાજવીજ સાથે હળવા વરસાદની શક્યતા છે. બિહારમાં 10 મે સુધી વરસાદ ચાલુ રહેવાનું અનુમાન છે. સિક્કિમ અને ઉપ-હિમાલયી પશ્ચિમ બંગાળમાં ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે. સાથે જ, ગાંગેય પશ્ચિમ બંગાળમાં 9 મેના રોજ 50-70 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે તેજ પવન ફૂંકાઈ શકે છે. 10 મે સુધી ધોધમાર વરસાદ થશે.